Kleurenblindheid - waar rekening mee houden?

Geschreven door: Bart Geraerts

Kleuren vormen een gigantisch onderdeel van ons dagdagelijks leven. Toch is kleur niet voor iedereen hetzelfde. Vijf tot tien procent van de mannen zijn kleurenblind en kunnen een of meerdere kleuren of kleurtinten niet (goed) zien. Maar wat is het nu juist, welke invloed heeft dit op het dagelijkse leven én het internet.

Wat is kleurenblindheid?

Of je kleurenblind bent wordt in de meeste gevallen genetisch bepaald. Daar komt dan nog bij dat mannen gevoeliger zijn om kleurenblindheid te hebben dan vrouwen. Ongeveer vijf tot tien procent van de mannen is kleurenblind, waarvan de overgrote meerderheid rood/groen kleurgestoord is. Slechts een minderheid is blauw/geel kleurgestoord en een nog kleinere groep is volledig kleurenblind.

De term “kleurenblindheid” is dus in de meeste gevallen niet helemaal correct; de meerderheid van de kleurenblinden zien perfect kleuren, ze zien alleen minder tinten. Waar een normaal kleurziende bijvoorbeeld duizenden groentinten kan zien, zien kleurenblinden er bijvoorbeeld maar twintig.

Ikzelf heb een afwijking voor de rode kleurtinten. Dit wil niet zeggen dat ik geen rood kan zien. Vaak heeft het ook met het contrast van de omgeving te maken. Een praktisch voorbeeld: neem een vel papier en verdeel het in twee gelijke vlakken. Kleur de ene helft (fel) rood, de andere helft zwart. Ik zal hier geen probleem hebben om het rood van het zwart te onderscheiden. Neem nu een blad zwarte tekst en “highlight” hier enkele zinnen in het rood. Dat is voor mij vragen om problemen. Vaak wordt feedback in een document in het rood gezet, maar dit valt voor roodgestoorde kleurenblinden niet op.

Invloed van kleurenblindheid op het dagelijks leven

Door het kleurenblind zijn ben je automatisch uitgeschakeld voor een aantal beroepen. Denk maar aan een job als (commercieel) piloot, treinmachinist, elektro technieker enzoverder. Er zijn zelfs nog landen waar ik op de dag van vandaag geen rijbewijs kan behalen.

Kleurenblind zijn heeft/had ook zijn voordelen; zo gebruikte de Britse luchtmacht ten tijde van de Tweede Wereldoorlog kleurenblinde verkenners. Dit omdat kleurenblinden camouflage anders ervaren dan kleurzienden (waar de camouflage eigenlijk voor bedoeld is). Een perfect - maar eenvoudig - voorbeeld is de figuur aan de rechterzijde. Kleurzienden zullen hier het cijfer 8 zien, terwijl ik er enkel een 3 uithaal. Stel nu dat het hier om een “militaire 3” ging, die gecamoufleerd is als een 8. Iedereen zou de camouflage zien, terwijl wij “door de camouflage heen” zien. Een beperking is dus in enkele gevallen net een pluspunt.

Toch merk je dat er een aantal dingen zijn in het dagelijks leven waar te weinig rekening gehouden wordt met kleurenblinden. Zo zijn elektronische gadgets vaak voorzien van een led die de status van bijvoorbeeld de batterij aangeeft. Voor mij is het een ware hel om uit te zoeken of dat ledje nu groen, oranje of rood licht geeft. Andere voorbeelden zijn (rode) laserpointers, gekleurde stickertjes tijdens de soldenperiodes ...

Tips om het kleurenblinden wat aangenamer te maken

  • Ga er niet van uit dat je bezoeker alle kleuren (even goed) kan zien. Zeker binnen gebruikersinterfaces is het belangrijk om ook gebruik te maken van icoontjes en tekst om het doel van een bepaalde knop duidelijk te maken. Met PhotoShop CS 4 of hoger kan je zelf je ontwerp onderwerpen aan een kleurenblind zicht. Mocht je niet over PhotoShop CS 4 beschikken, kan je het ontwerp altijd eens van alle kleur ontdoen om zo te kijken of alles nog bruikbaar is.
  • Gebruik steeds tekstuele foutmeldingen bij contactformulieren, al dan niet in combinatie met het rood omlijnen van formuliervelden.
  • Maak je gebruik van grafieken of diagrammen op je website (dit geldt overigens ook voor ‘offline’ documenten), wees je er dan ook van bewust dat zodra je 3+ kleuren gaat gebruiken, het er voor kleurenblinden niet makkelijker op wordt. Gebruik dan ook waar mogelijk een andere vorm van visuele “hint”. Zo kan je - naast kleuren - ook gebruik maken van patronen, zodat ook kleurenblinden deze informatie makkelijk kunnen verwerken.
  • Gebruik geen identieke icoontjes die enkel door een andere kleur van functie veranderen (groene vinkjes, grijze vinkjes...)
  • Gebruik niet alleen een andere kleur voor een hyperlink, onderlijn hem ook!
  • Vermijd groen en rood langs elkaar
  • Als het kan, laat dan ook eens een kleurenblind persoon naar je ontwerp kijken. Zo komen eventuele problemen sneller boven water.


Ben je ook kleurenblind, ken je mensen in jouw omgeving die kleurenblind zijn of heb je nog tips of vragen, laat dan gerust een bericht achter!

2 Reacties op deze blogpost:

Vincent
Door Vincent op 20 april 2013

Hallo. Ik ben zelf ook kleurenblind en rood/groen gestoord. Heb wel een zéér aangename ontdekking gedaan, en heb ze ook gekocht. Lenzen voor kleurenblindheid. En ja, ze werken écht! Als ik deze lenzen draag snap ik ook waar mijn probleem zit (ik zie in alle rood het bordeaux, wat ik zonder lenzen dus niet van rood kan onderscheiden van rood). Ook de gekende testjes met de cijfers lukken dan zonder enig probleem.
Ziehier de site:
http://www.jgk.nl/cms/index.php?page=lenzen-bij-kleurenblindheid

Het is wel in Groningen. Maar het loont de moeite. Na een uitgebreid onderzoek worden de gepaste lenzen voor u uitgekozen en na enkele weken krijg je thuis de op maat gemaakte lenzen.

Met vriendelijke groet,
Vincent

Dimitar Rangelov
{* Remarketing tag *}